czwartek, 27 września 2012

Hejnał


Warszawa, podobnie jak wiele innych miast w Polsce i na świecie - ma swoje symbole, którymi są: herb, barwy i hejnał. Również o tym chcielibyśmy Wam opowiedzieć. Na początek postanowiliśmy zająć się najmniej znanym symbolem Warszawy - hejnałem. Prawdopodobnie niewiele osób w ogóle wie o jego istnieniu, a jeszcze mniej miało okazję go usłyszeć.


Hejnał można usłyszeć każdego dnia punktualnie o 11.15 z wieży zegarowej Zamku Królewskiego. Dlaczego akurat ta godzina ?? - zapyta pewnie część z Was. Dlatego, że dokładnie o tej godzinie 17 września 1939 roku w wyniku bombardowania niemieckiego zatrzymał się zegar zamkowy. Pierwszy raz hejnał stolicy  rozbrzmiał  3 maja 1995 roku. Inicjatorami Jego powstania był Związek Powstańców Warszawy i Zgrupowania Armii Krajowej Chrobry II. Melodia rozbrzmiewa za każdym razem trzykrotnie, na trzy strony świata, ma to symbolizować motto : Bóg, Honor i Ojczyzna.

Autorem melodii, która oparta została na "Warszawiance" jest zwycięzca konkursu zorganizowanego przez warszawską Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina  - Zbigniew Bagiński. Początkowo właścicielem zapisu melodii był Zamek Królewski, stąd również nazwa utworu "Hejnał Zamku Królewskiego w Warszawie". 11 listopada 2008 roku właściciele zapisu stały się władze Warszawy i od tego momentu jest to oficjalny hejnał miasta. 

Nie pozostaje nam nic innego jak zaprosić Was wszystkich na plac Zamkowy na godzinę 11.15. I życzyć miłego słuchania.

poniedziałek, 17 września 2012

Sekret żoliborskiej willi


Tym razem chcemy przedstawić Wam miejsce, którego prawdopodobnie większość z naszych czytelników nie zna. Nawet ci z pośród Was, którzy spacerują czasem po Żoliborzu mogą nie wiedzieć co kryje willa przy ul. Czarnieckiego 15.

Wewnątrz znajduje się parafia Dzieciątka Jezu obejmująca swym zasięgiem Żoliborz Oficerski i Dziennikarski. Historia parafii nie jest długa i sięga lat powojennych, konieczność budowy kościoła na tym terenie zaistniała bowiem dopiero po zburzeniu w czasie wojny znajdującego się na terenie Cytadeli kościoła garnizonowego. Dekret o budowie kościoła został podpisany 10 grudnia 1949 roku przez metropolitę warszawskiego, Prymasa Polski, arcybiskupa Stefana Wyszyńskiego. Już kilka miesięcy wcześniej pierwszy proboszcz i budowniczy parafii ksiądz Bronisław Piórkowski zawarł umowę z właścicielami działki. 

W odbudowanej willi początkowo powstała jedynie maleńka kaplica parafialna, która była stopniowa rozbudowywana przez kolejnych proboszczów. Już w 1952 roku dzięki zabudowaniu części ogródka kaplica została znacznie powiększona, autorem projektu był inż. Władysław Skolimowski. W 1964 roku do wyremontowanej kaplicy wstawiono metalowe drzwi frontowe projektu Ireny Czayki. W latach 1973-1977 dokonano kolejnego powiększenia kaplicy tym razem wg projektu inż. Władysława Pieńkowskiego. Wykonano wówczas również wiele elementów wystroju jak ołtarz, czy Droga Krzyżowa. W latach 1998-1999 przeprowadzono remont generalny zarówno kościoła, jak i domu parafialnego.


Nawa świątyni ma kształt prostopadłościanu i przykryta jest stropem z żelbetonowych kasetonów. Czołowa ściana prezbiterium, jak i jedna ze ścian bocznych pozostawiono w surowej cegle. Ołtarz główny wykonany jest z białego marmuru. Warta uwagi jest również ambona-pulpit, która jest przykładem metaloplastyki. W przedsionku uwagę zwracają tablice poświęcone kolejno : Romualdowi Trauguttowi, żołnierzom Armii Krajowej zgrupowania Żaglowiec, ks. Jerzemu Popiełuszce, który pracował tu przez rok, a także tragicznie zmarłym ks. Romanowi Indrzejczykowi i Prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu.

Wszystkich zainteresowanych parafią zapraszamy do jej odwiedzenia, a także na oficjalną stronę internetową :

poniedziałek, 10 września 2012

Pomnik Błękitnej Armii


Uważny obserwator przejeżdżając przez plac Grunwaldzki zauważy oddalony nieco od głównej trasy pomnik. Jego pełna nazwa to Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej, często używa się jednak nazwy Pomnik Błękit Armii lub Pomnik Hallerczyków.

Jest on darem Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Stanach Zjednoczonych dla Narodu Polskiego. Rzeźba została zaprojektowana i odlana w Stanach Zjednoczonych. Cokół natomiast wykonano w Polsce. Autorem pomnika jest Baltazar Brukalski, natomiast samej rzeźby Andrzej Pityński.


Rzeźba przedstawia wyłaniających się z morskich fal trzech żołnierzy. W samym środku oficer siedzi na koniu, a po jego bokach mamy dwóch piechurów, jednego ze sztandarem, a drugiego z bagnetem. Jest ona bardzo realistyczna, wykonana z niesamowitą dbałością o takie szczegóły jak choćby guziki przy mundurach. Można tu odnaleźć również wiele elementów patriotycznych i symboli narodowych umieszczonych na sztandarze, mundurach i hełmach. Ciekawostką jest, że żyły widoczne na brzuchu konia tworzą zarys polskich rzek. 

Pierwsza 180 osobowa kompania polska utworzona została już w 1914 roku, po przeszkoleniu wcielono ją jako 2 kompanię do 1 Pułku Legii Cudzoziemskiej. W jej skład weszli polscy ochotnicy służący w wojsku francuskim, polscy jeńcy wojenni z armii państw centralnych, a także emigranci Francji, Stanów Zjednoczonych, Kanady i Brazylii. Postawa Polaków przyniosła ich jednostce sławę i uznanie. Armia Polska we Francji nazywana też Błękitną Armią lub Armią Hallera powstała w czerwcu 1917 roku na mocy dekretu prezydenta Francji Raymonda Poincarego. Inicjatorem jej powstania był Roman Dmowski i kierowany przez niego Komitet Narodowy Polski. W lipcu 1917 roku powstały pierwsze polskie oddziały, a w styczniu 1918 roku utworzono 1 Pułk Strzelców Polskich. Oddziały składały się z Polaków z USA oraz imigrantów z Kanady i Francji, dołączyli do nich również Polacy z przebywających we Francji dywizji rosyjskich. Kadrę oficerską stanowili głównie Francuzi. Pod koniec września 1918 roku pełną polityczną kontrolę nad Armią uzyskał Komitet Narodowy Polski. Z początkiem października dowództwo nad Armią objął gen. Józef Haller. Zakończenie wojny umożliwiło łatwiejszą rekrutację kolejnych żołnierzy. Armia przyjęła wówczas również błękitny kolor mundurów. W kwietniu 1919 roku pierwsze transporty z żołnierzami znalazły się na terytorium Polski, a w maju trafiły na front polsko-rosyjski. Łącznie miedzy kwietniem, a czerwcem przetransportowano do kraju ok. 68 tys. żołnierzy. We wrześniu francuscy oficerowie zastąpieni zostali polskimi, wielu Francuzów pozostało w Wojsku Polskim aż do 1920 roku. Armia brała także udział w wojnie polsko-ukraińskiej w Galicji Wschodniej i na Wołyniu. We wrześniu 1919 roku Armia została przeformowana, przemianowana i organizacyjnie znalazła się w składzie Wojska Polskiego.

Na temat Błękitnej Armii i samego gen. Józefa Hallera ukazało się sporo różnego rodzaju publikacji. Wszystkich zainteresowanych tym tematem chcielibyśmy zaprosić do lektury kilku pozycji :
  • W kręgu Józefa Hallera / [Leszek Celej et al.]. Warszawa : Muzeum Niepodległości ; [Mińsk Mazowiecki] : Muzeum Ziemi Mińskiej, 2010
  • Słonka Czesław Na szlakach Błękitnego Generała : w 80-lecie przybycia Błękitnej Armii z Francji do Polski (1919-1999) i zaślubin Polski z morzem (1920-2000). Gdańsk : Stowarzyszenie Miłośników "Mazurka Dąbrowskiego" : Towarzystwo Polsko-Austriackie, 2000
  • Radziwiłłowicz Dariusz Błękitna armia : w 80 rocznicę utworzenia. Warszawa : "Ergos", 1997
  • Wrzosek Mieczysław Związek Sokołów Polskich w Ameryce (1887-1920) : militarne przygotowania i udział w zbrojnej walce o niepodległość Polski. Toruń : Wydaw. Adam Marszałek, cop. 2004

czwartek, 6 września 2012

Kolumna z orłem


Ci z naszych czytelników, którzy jechali kiedyś przez pl. Inwalidów na Żoliborzu zwrócili może uwagę na znajdujący się tam pomnik w formie kolumny z orłem. Mało komu jednak chce się zwykle wysiąść tam, podejść i przeczytać komu jest on poświęcony.

Jest to pomnik 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Pomnik został odsłonięty w 1995 roku, a jego fundatorami było 40 miast Szkocji, Francji, Belgii i Holandii a także polscy weterani II wojny światowej. jego autorem jest Jerzy Sikorski. Kolumnę wieńczą symbole 1. Dywizji. Na samej górze znajdują się szyszak, skrzydła husarskie i fragment gąsienicy czołgu. Poniżej umieszczony jest orzeł w koronie z rozpostartymi skrzydłami. Na cokole wyryte są nazwy miast fundatorów, a także napis "Żołnierz polski walczy o wolność wszystkich narodów ale umiera tylko dla Polski".



Autorem otoczenia pomnika jest Andrzej Kiciński. Przedstawia ono mapę wybrzeża atlantyckiego Europy i ma nawiązywać do szlaku bojowego 1. Dywizji Pancernej. Powstała ona w lutym 1942 roku z niektórych jednostek wchodzących w skład I Korpusu Polskiego w Wielkiej Brytanii, dowództwo objął gen. bryg. Stanisław Maczek. Początkowo jej zadaniem było osłanianie fragmentu wybrzeża Szkocji przed ewentualnym desantem. W lipcu 1944 roku oddziały zostały przerzucone do Normandii. W drugiej połowie sierpnia stoczyła krwawe boje w bitwie pod Falaise. Następnie wraz z wojskami alianckimi toczyli boje na terenie Belgii i Holandii, wyzwalając wiele miast na tych terenach. Po wkroczeniu na teren Niemiec wzięli udział m.in. w oswobodzeniu obozu kobiet - żołnierzy Armii Krajowej w Oberlangen. Po kapitulacji Dywizja pod dowództwem gen. bryg. Klemensa Rudnickiego pełniła zadania okupacyjne na terenie północno-zachodnich Niemiec. W czerwcu 1947 roku powróciła do Wielkiej Brytanii i tu została zdemobilizowana.

Wszystkich którzy znali ten pomnik wcześniej i tych, którzy poznali go dopiero dziś, zachęcamy do odwiedzenia tego miejsca. Może komuś z Was uda się odtworzyć szlak bojowy patrząc na kształt na chodniku i miasta wypisane na pomniku.

Na temat 1. Dywizji Pancernej i samego gen. Stanisława Maczka ukazało się sporo różnego rodzaju publikacji. Wszystkich zainteresowanych tym tematem chcielibyśmy zaprosić do lektury kilku pozycji z poniższej listy :
  • McGilvray Evan Marsz Czarnych Diabłów : odyseja Dywizji Pancernej generała Maczka. Poznań : Rebis, 2008
  • Śledziński Kacper Czarna kawaleria : bojowy szlak pancernych Maczka. Kraków : Znak, 2011
  • Potomski Piotr Generał broni Stanisław Władysław Maczek 1892-1994. Warszawa : Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2012
  • Majka Jerzy Generał Stanisław Maczek. Rzeszów : Libra, 2005